سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

523

تاريخ ايران ( فارسى )

خبرى از آنها نشد ، بلكه در همان گيرودار سوراخ و شكاف وارده را مرمت نمودند و از اينجا اميد امپراطور به يأس مبدل گرديد ، شهر مزبور در مدت قليلى دو امپراطور باعظمت را از گشودن خود مأيوس و نوميد ساخت . جريان اخير اين جنك گواه ديگرى است بر ضعف و انحطاط دولت پارت چه در حين عقب‌نشينى قشون روم پارتيها خوب ميتوانستند همه نوع آسيب و اذيت و آزار به آنها برسانند ، ولى هيچ اقدامى از طرف آنها نشد و در محاصرهء هاترا نيز جنبشى نكردند و مساعدتى نسبت به محصورين از آنها به بروز و ظهور نرسيد . بايد دانست كه نتائج و فوائد مادى اين جنك كه براى روم اهميت داشت اين بود كه ولايت آديابن بر متصرفات روم اضافه شده و از آن تاريخ به بعد منتزع نگرديد ، چه دولت پارت براى استرداد متصرفات از دست‌رفتهء خود هيچ اقدام اساسى ننمود و كوششى از خود نشان نداد و معلوم بود كه دارد بانقراض ميرود . اردوان و بلاش آخرين پادشاه پارت 209 - 226 ميلادى پس از مرگ بلاش چهارم در سال 209 - 208 ما بين دو پسر او اردوان و بلاش كار به جنك و نزاع كشيد ، چون قواى هردو برادر باهم مساوى بوده پس از فتح ابتدائى بلاش ، هر دوى آنها با هم صلح كرده و كشور را در ميان خود تقسيم نمودند . ايالات مغربى به اردوان واگذار شده و بابل را برادر ديگر تصاحب نمود . تفصيل اين جنك داخلى درست بر ما معلوم نيست . ولى بطوريكه مينويسند كاراكالا « 1 » كه پس از پدرش سوروس در سال 211 ميلادى بر تخت نشست سال بعد به مجلس سنا تبريك گفت كه پارت دشمن دولت روم بواسطهء نزاع و جنك داخلى در سر تاج و تخت تجزيه شده است . خدعه و خيانت كاراكالا 216 ميلادى در سال 215 كاراكالا كه بلاش را در ابتدا به سلطنت شناخته بود با اردوان فتح باب ارتباط نموده سفرائى با هدايائى ثمين و گرانبها به نزد او فرستاد و تقاضاى تزويج يكى از شاهزاده خانمهاى پارتى را نمود و مخصوصا اظهار داشت كه اتحاد روم و پارت كه امروز دنياى معلوم در زير فرمان آنهاست باعث ازدياد قوت و تكثير ثروت هردو خواهد بود .

--> ( 1 ) - Caracalla .